زمینه: برنامهریزی کاهش بداخلاقیهای علمی در بین دانشجویان نیاز به شناخت مقولهها و مصادیق آن دارد. هدف پژوهش حاضر تعیین و دستهبندی مقولههای بداخلاقیهای علمی در بین دانشجویان دانشگاه است.
روش: پژوهش حاضر در دسته مطالعات توصیفی است و گردآوری اطلاعات به روش مرور نظاممند انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مقالات پژوهشی مرتبط با بداخلاقیهای علمی دانشجویان در پایگاههای اطلاعاتی (اسکوپوس، وبآوساینس، و پابمد) در بازه زمانی از ابتدای نمایه آنها تا ابتدای سال 2017 است (3727 مقاله). نمونهگیری پس از طی فرایند: شناسایی، غربالگری، شایستگی، و شامل شدن، صورت گرفت و 63 مقاله به عنوان نمونه انتخاب شد. با مطالعه متن کامل مقالات مصادیق کدگذاری و در زیر گروههای بزرگتر (مقولهها) دستهبندی شدند. جهت اعتبارپذیری یافتهها از تکنیک خودبازبینی محقق استفاده شد.
یافتهها: یافتهها نشان داد مقولههای اصلی بداخلاقیهای علمی دانشجویان شامل: سرقتعلمی (نقلقولکردن نادرست، رونویسی نادرست، استناد نادرست، خودسرقتی، سرقت علمی ایده، ترجمه غیرمجاز، مقاله یا متن معجون، سرقت کلی آثار، سرقت بخشی از آثار)، تقلب (در امتحان و در تکالیف درسی)، دستکاری (تحریف و جعل)، کمک غیر مجاز (تبانی و سایهنویسی) و کلاهبرداری (دروغگویی) است.
نتیجهگیری: مقولهها و مصادیق یافت شده در پژوهش را میتوان درجهت پیشگیری و جلوگیری از ارتکاب بداخلاقی علمی دانشجویان به کار گرفت. سیاستگذاران میتوانند از این یافتهها در تدوین و بهبود قوانین حقوقی، تصویب مقررات و آییننامههای انضباطی و ارایه راهکارهای تربیتی، اخلاقی و آموزشی در جهت کنترل بداخلاقی علمی استفاده نمایند.
پورنقی، رویا، و مریم خسروی. 1399. شناسایی و دستهبندی بداخلاقیهای علمی دانشجویان (مرور سیستماتیک). فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری 15 (2): 3-14.
