هدف: این پژوهش برآنست تا ضمن شناسایی فناوریهای نوین قابل کاربرد در مدیریت کتابخانههای عمومی، اولویت کاربست آنها در کتابخانههای عمومی کشور ایران را مشخص کند.
روش: در مرحله اول، ابتدا مبتنی بر روش مطالعه کتابخانهای و مرور پیشینهها، فهرست اولیهای از فناوریهای نوین قابل کاربرد در مدیریت کتابخانههای عمومی و همچنین فهرست معیارهای ارزیابی آنها استخراج شد. به منظور اعتباریابی فهرستهای اولیه، از دو روش کیفی مبتنی بر اجماع ذینفعان (پنل دلفی و گروه اسمی) با حضور ذینفعان اصلی در کتابخانههای عمومی در حوزههای 1- بودجه و مالی، 2- مدیریت و راهبری، 3- فناوری، 4- کتابداری، و 5- کاربر استفاده شد. در مرحله دوم نیز به منظور ارزیابی فناوریها مبتنی بر معیارهای ارزیابی، از روش «آنتروپی شانون» برای وزندهی به معیارهای ارزیابی و از تاپسیس گروهی برای اولویتبندی فناوریهای نوین بر اساس معیارهای استخراجشده استفاده شد.
یافتهها: در مرحله اول، فهرستی شامل 28 فناوری نوین قابلکاربرد در مدیریت کتابخانههای عمومی و 27 معیار ارزیابی آنها که در سه سطح راهبردی (7 معیار)، فنی و عملیاتی (11 معیار) و کاربری (9 معیار) دستهبندی شدهاند به دست آمد. در نهایت، فناوریهای شبکه اجتماعی/پیامرسان، اینترنت مبتنی بر فیبر نوری، سامانه عضویت فراگیر کتابخانههای عمومی (کتابخانه متصل)، برنامه کاربردی کتابخانه عمومی بر بستر تلفن همراه و سامانه کتابخانه دیجیتال در اولویتهای اول تا پنجم قرار گرفتند.
اصالت/ارزش: با توجه به این 28 فناوری نوین و همچنین توسعه و کاربست فناوریهای دارای اولویت بالای بهدستآمده، میتوان سطح کیفیت عملکرد کتابخانههای عمومی ایران را در حوزههای گوناگون ارتقا داد. بر اساس نتایج، پیشنهاد میشود تا نهاد کتابخانههای عمومی کشور ضمن ایجاد زیرساختهای نرم و سخت برای فناوریهای شناساییشده، امکانسنجی طراحی و پیادهسازی یا کاربست فناوریهای دارای اولویت این پژوهش را مدنظر قرار دهد.
خدمتگزار، حمیدرضا، سارا منصفی گهر، مهدی علیپور حافظی، محمدجواد ارشادی، و عصمت مومنی. 1400. شناسایی و اولویتبندی فناوریهای نوین در مدیریت کتابخانههای عمومی ایران. تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی 27 (4): 611-650.
