هدف: مطالعات علمسنجی از مهجور شدن دانش کاربردی، رشد نامتوازن حوزههای علم و تولیـد پـژوهشهـای تکـراری جلـوگیری مـیکنـد. سیاستگذاری رسانهای یکی از حوزههای موضوعی رشته مدیریت رسانه است. آگاهی از پژوهشهای انجام شده در این حوزه، قدرت پیشبینی آینده این پژوهشها و چگونگی تأثیرگذاری آن بر سیاستگذاریهای صنعت رسانه را تسهیل میکند. از این رو، هـدف مطالعـه حاضـر ترسـیم نقشه علم بر اساسِ مقالههای منتشر شده در حوزه سیاستگذاری رسانهای بوده است.
روش: پژوهش حاضر با استفاده از فنون تحلیل شبکه اجتماعی و تحلیل خوشه انجام شده است. گـردآوری دادههـا بـه صـورت جسـتوجـوی موضوعی در عنوان مقالهها با 5 کلیدواژه مرتبط با سیاستگذاری رسانه، یعنی آزادی بیان، کپی رایت، حـریم خصوصـی، محافظـت از دادههـا و بیطرفی شبکه، انجام شد. جامعه پژوهش، تمام مقالههایی است که در حوزه سیاستگذاری رسانهای نگاشته شده و بـین سـالهـای 2000 تـا 2019 در پایگاه علوم (Web of Science) نمایه شده است که بارگیری و ذخیره رکوردهای یادشده، در مجموع 900 مقاله انجامید. برای پاسخ به سؤالهای پژوهش، از تکنیک خوشهبندی و مصورسازی و همچنین نسخه 13.6.1 نرمافزار Viewer Vos استفاده شد.
یافتهها: بیشترین تعداد مقالههای مرتبط با سیاستگذاری رسانه در سال 2018 با 112 مقاله منتشر شـده و بیشـترین میـزان اسـتناد در سـال 2017 با 630 استناد بوده است. تعداد کل نویسندگان در این شبکه استنادی 1873 نفر است که از این تعـداد، 119 نویسـنده در قالـب گـره، در نقشه هم تألیفی سیاستگذاری رسانهای حضور دارند. در این پژوهش سیر تکامل شبکه همرخدادی کلمات کلیدی و شبکه همکاری نویسندگان در سالهای 2000 تا 2019 در چهار دوره زمانی برای پایان سال 2004، 2009 ،2014 و 2019 ترسیم شده اسـت. همچنـین شـبکه همکـاری نویسندگان مابین دانشگاههای کشورهای مختلف همراه با انطباق بر نقشه جهانی و پراکندگی جغرافیایی نیز مشخص شد.
نتیجه گیری: بررسی نقشههای علم، ضرورت توجه به موضوعات و روندهای رو به رشد در هر حوزه علمی را نمایان میسازد. نقشه علم ارائـه شده در این پژوهش نیز توجه به موضوع حریم خصوصی در پژوهشهای این حوزه را نشان میدهد که با روند رو به رشـد درخواسـت کـاربران پلتفرمهای رسانههای اجتماعی در این رابطه همگراست.
لبافی، سمیه، علیرضا رضوانیان، کورش کمرهای، و داوود محمدی. 1401. ترسیم نقشه علمِ سیاستگذاری رسانهای بر اساس دادههای پایگاه علوم از سال 2000 تا 2019. بررسیهای مدیریت رسانه 1 (1): 53-77.
