هدف این مقاله شناسایی چالشهای اخلاقی راهنمایی رسالهها و پایاننامه و تدوین کدهای اخلاقی متناسب با این چالشهاست. فرایند رسیدن به این هدف، دارای چهار گامِ تعیین اصول اخلاقی، استخراج چالشهای اخلاقی، بررسی ارتباط چالشها با زمینه دانشگاهی ایران، و تدوین کدهای اخلاقی راهنمایی رسالهها و پایاننامهها بوده است. بر این اساس، در گام نخست مجموعهای از اصول اخلاقی که میتوانند زیربنای اخلاقی حرفه راهنمایی پژوهش باشند معرفی و توجیه میشود. در گام دوم چالشهای راهنمایی پژوهش را از ادبیات موضوع، پژوهشها و همچنین آییننامههای دانشگاههای متعدد، استخراج میشود. در گام سوم با نظرسنجی از تعدادی از اعضای هیئت علمی و دانشجویان/فارغالتحصیلان تحصیلات تکمیلی، در قالب تکنیک دلفی، به این سوال پاسخ میدهیم که این چالشها چهاندازه در زمینه دانشگاهی ایران نیز رخ میدهند، و همچنین چه چالشهای دیگری را میتوان به چالشهای استخراجشده اضافه کرد. نتایج این گام حاکی از ارتباط بالای این چالشها با زمینه ایران هستند. با توجه به اینکه استادان و دانشجویان به عنوان دو ذینفع اصلی حرفه راهنمایی پژوهش در این پژوهش مشارکت داشتند امکان مقایسه چشمانداز اخلاقی آنها با هم فراهم بود. در برخی موارد، دانشجویان و اساتید دیدگاههای واگرایی نسبت به میزان اهمیت و وقوع برخی از چالشها داشتند. درنهایت، در گام چهارم، بر اساس چالشهای بهدستآمده و متناسب با مصادیق آنها، 36 کد مستقل برای مجموعه چالشهای تدوین، و ارتباط و جامعیت کدها با کمک یک گروه کانونی سنجیده شد.
شریفزاده، رحمان. 1402. اخلاق راهنمایی پژوهش؛ چالشهای اخلاقی راهنمایی پایاننامهها و رسالهها در ایران. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 38 (3): 715-744.
