یکی از پرسشهایی که نهادهای حوزه فناوری اطلاعات با آن مواجه هستند آنست که خدمات، محصولات، تجهیزات و مواد مورد نیاز خود را به چه شیوهای بهدست آورند؟ تکیه بر قابلیتها و منابع داخلی (درون سپاری) و یا بهرهمندی از قابلیتها و منابع خارج از نهاد (برونسپاری) دو شیوه اصلی در کسب خدمات، محصولات، تجهیزات و مواد مورد نیاز یک کسبوکار برای دستیابی به اهداف خود است که در شکل کلی با نام منبعیابی از آن یاد میشود. کمبود منابع مالی و تأمین نیروی انسانی متخصص از اصلیترین مسائل نهادها در منبعیابی سامانهها، خدمات و تجهیزات فناوری اطلاعات است که موجب شده است نهادها در پاسخ به این پرسش به دنبال یک رویه قبل اتکا و نظاممند برای انتخاب بین شیوههای منبعیابی باشند. بر پایه این مسأله، این پژوهش طراحی سیستم خبره تصمیمگیری منبعیابی فناوری اطلاعات و بکارگیری آن در مورد مطالعه پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) را هدفگذاری کرده است. به منظور دستیابی به این هدف در گام نخست، 1- شناسایی عوامل موثر بر منبعیابی سامانهها، خدمات و تجهیزات فناوری اطلاعات، و 2- طراحی سیستم خبره تصمیمگیری منبعیابی فناوری اطلاعات مدنظر قرار گرفته است. در این گام با استفاده از ابزارهای گردآوری مطالعه کتابخانهای و گروه اسمی با آگاهان، متخصصان و تصمیمگیران حوزه فناوری اطلاعات، به منظور تصمیمگیری منبعیابی بین دو گزینه منبعیابی بیرونی (برونسپاری) و منبعیابی درونی (درونسپاری)، چارچوب قانونی و تصمیمگیری در قالب یک سیستم خبره با اجزای استخراج دانش ضمنی، موتور استنتاج، ساختار مقایسه و اولویتبندی، ساختار قانونی و فرآیند اجرایی طراحی و ارائه شد. در گام دوم به منظور نشان دادن اعتبار طراحی انجام شده، طراحی و پیادهسازی نمونه اولیه به عنوان یکی از روشهای اعتباریابی مدنظر قرار گرفت. در این گام پس از طراحی نمونه اولیه، فرآیند تصمیمگیری طراحی شده درباره 10 فعالیت (پروژه) بالقوه و پیشفرض مرکز فناوری اطلاعات ایرانداک مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که سیستم خبره طراحی شده اهداف پژوهش را تأمین میکند. نتایج این پژوهش در کل میتواند الگویی ساختارمند را برای استفاده از مزایای انواع سازوکارهای منبعیابی و کاهش مخاطرات مالی و تأمین نیروی انسانی در اختیار سیاستگذاران و مدیران قرار دهد و موجب بهبود وضع موجود گردد.
خدمتگزار، حمید رضا، و لیلا نامداریان. 1402. طراحی سیستم خبره برای تصمیمگیری منبعیابی فناوری اطلاعات (مورد مطالعه: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)). پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 39(1): 201-240.
