هدف پژوهش: هدف پژوهش حاضر تعیین مشکلات زیستبوم نشر علمی ایران برای پیادهسازی نظام نشر علمی در کشور است تا برنامهریزی و سیاستگذاری جامع، کنترل یکپارچه، ارتباطات گسترده در بستر زیرساختهای متفاوت و نظایر آن فراهم شود تا بازیگران این زیستبوم بتوانند به منابع اطلاعاتی گسترده و متخصصان مختلف دسترسی یابند. روش پژوهش: در این پژوهش از روش کیفی و تحلیل محتوا استفاده شده است. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختاریافته است. جامعه پژوهش شامل خبرگان نشر علمی کشور است که نمونه آن شامل 19 نفر از متخصصانی است که در مراکز علمی مشغول به فعالیت علمی یا اجرایی هستند. برای استخراج دادهها متن مصاحبهها به تفکیک پرسشها در نرم افزار MaxQDA بارگذاری شد و پاسخ هر یک از پرسشها، در قالب کدهای باز در نرم افزار تعریف شد. یافتههای پژوهش: آسیبهای زیستبوم نشر علمی در 4 بعد: پیامدهای نبود یک نظام یکپارچه در راستای نشر علمی، چالشهای احتمالی در پیادهسازی نظام نشر علمی در کشور، مسئولیت و مدیریت نظام نشر علمی کشور، و اشخاص (حقیقی/ حقوقی) هسته در برنامهریزی و تصمیم گیریهای کلان نشر علمی، شناسایی شد. مسائل زیستبوم نشر علمی کشور به طور کلی به مشکلات فعلی و مشکلات آتی نظام نشر علمی تقسیم میشود. یافتههای این پژوهش در بخش مشکلات فعلی شامل: یکپارچه نبودن سامانههای نشرعلم، نبود آیندهنگری و پیشبینی برای بحرانهای آتی؛ و در بخش مشکلات آتی شامل: جامع نبودن و یا کهنه بودن قوانین و مقررات نشر علمی و نبود قوانینی متناسب با بستر جدید، قوانین انحصاری، استقلالطلبی، تملکخواهی است. نتیجهگیری: با توجه به موانعی که در زیستبوم نشر علمی کشور شناسایی شده، لازم است موانع قبل از راهاندازی نظام نشر علمی از طریق آموزش، آگاهیرسانی و شفافسازی، و مطالعات بیشتر، برطرف گردد تا نظام نشر علمی کشور بتواند به کارایی و بازدهی مناسب دست یابد.
همراهی، افروز، رویا پورنقی، و داریوش مطلبی. 1402. موانع پیادهسازی نظام ملی نشر علمی در ایران. رهیافت 33 (3): 19-34.
