بازنمایی و تحلیل روند مقالات برتر آلتمتریکس جهان

پژوهش حاضر یک مطالعه کاربردی است که با هدف بازنمایی و تحلیل روند مقالات برتر آلتمتریکس جهان و با بهره‌گیری از رویکردهای دگرسنجی و علم‌سنجی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل 800 مقاله برتر از جنبه آلتمتریکس(منتشرشده در بازه زمانی 2013 تا 2020) است. برای گردآوری داده‌ها از پایگاه‌های وب‌آوساینس و آلتمتریکس استفاده شد. در گام اول پژوهش، فهرستی از مقالات برتر به‌همراه داده‌های آلتمتریکس، از سایت موسسه آلتمتریکس استخراج شد. سپس به‌ منظور تعیین وضعیت استنادی این مقالات، حوزه‌های موضوعی‌ آنها و نیز تعیین کشورهای سهیم در نگارش آنها از داده‌های پایگاه اطلاعاتی وب‌ علوم استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل و اس‌.پی.اس.اس نسخه 22 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد 45 درصد مقالات برتر در حوزه علوم چندرشته‌ای و 24درصد آنها در حوزه علوم پزشکی منتشر شده‌اند. مجلات مهم در نگارش مقالات، نشریه نیچر با فراوانی 105 مقاله و سپس مجله ساینس با 74 مقاله می‌باشد. ایالات متحده منتشرکننده بیش از نیمی از مقالات برتر (50/5 درصد) و سپس انگلستان (15/62 درصد) مقام دوم در جهان را دارا است. در میان رسانه‌های اجتماعی، توییتر با میانگین حضور 237441/62 تعداد، رسانه‌های خبری (15319/57تعداد) و مندلی(20248/6تعداد) در رتبه های نخست تا سوم قرار دارند و روند آنها در طول سال‌ها‌ی مورد تحقیق همواره افزایشی بوده است. میزان حضور مقالات برتر در فیس‌بوک، به‌ شدت نسبت به سال‌های گذشته کاهش پیدا کرده است. لذا به‌ نظر می‌رسد حضور در رسانه‌های اجتماعی پرطرفدارتر و تمرکز بر رسانه‌هایی که بیشتر مورد اقبال جامعه است می‌تواند بر نمره آلتمتریک مقالات اثر بیشتری داشته باشد و رسانه‌هایی که بتدریج جایگاه‌شان در این موضوع کمرنگ شده است تاثیر کمتری بر نمره آلتمتریکس دارند. همچنین رابطه معنی‌دار و ضعیفی بین امتیاز آلتمتریکس و شمار استنادات مقالات برتر وجود دارد. در عین حال با توجه به عدم وجود ارتباط معنی‌دار بین دو متغیر فوق در برخی از سال‌های مورد بررسی در این پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت، منابع پراستناد الزاما ممکن است به همان میزانی که استناد گرفته‌اند، در رسانه‌های اجتماعی مورد توجه نباشند و دستورالعمل واحدی برای ارزیابی همبستگی این دو متغیر وجود ندارد. ‌بکارگیری ویژگی‌های مجموعه مقالات برتر از دیدگاه حوزه‌های موضوعی، مجلات مهم، توزیع جغرافیایی، و مقایسه شمار استنادات با شمار خوانندگان آنها در رسانه‌های اجتماعی، به سیاستگذاران حوزه‌های پژوهشی و پژوهشگران کمک می‌نماید تا بتوانند سیاستگذاری‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت دقیق‌تری برروی پژوهش‌ها انجام داده و میزان رویت‌پذیری و اثرگذاری بروندادهای علمی خود را افزایش دهند.