پایاننامهها و رسالههای الکترونیکی نسل جدیدی از مدارک علمی محسوب میشوند که دیجیتالیزاد هستند و تمامی مراحل تهیه آنها از مفهومسازی و نوشتن گرفته تا آرشیو، مجموعهسازی، و سازماندهی آنها به صورت الکترونیکی و بدون دخالت ابزارهای چاپی انجام میشوند. این مدارک نتیجه کاربرد وسیع فناوری اطلاعات و ارتباطات بر اطلاعرسانی و ارتباطات علمی به شمار میروند. به همین دلیل نیز اقبال روزافزونی در میان دانشگاههای جهان به این مدارک دیده میشود. ماهیت دیجیتالی این منابع سبب شده است تا مسائل مربوط به آنها مانند تولید، حفاظت، نگهداری، دسترسی، و حقوق پدیدآورندگان جدا از همتایان چاپی آنها مورد توجه قرار گیرند. از اینرو در این مقاله پس از تعریف این مدارک و ارائه چرخه حیات آنها، مزایایی که دارند، بیان میشوند. در ادامه نیز ابعاد گوناگون پایاننامهها و رسالههای الکترونیک شامل کاربرد چندرسانهایها، حقوق پدیدآورندگان، دسترسی، حفاظت، قالبهای نشر، آموزش کاربران، و تاثیر آنها بر کتابخانهها به طور مشروح بحث خواهد شد.
علیدوستی، سیروس، و مریم صابری. 1386. پایاننامهها و رسالههای الکترونیکی: نسل جدید مدارک علمی. فصلنامه کتاب 18 (2): 86-100.
