پژوهشگاهها به عنوان مراکز علمی و پژوهشی نقش حیاتی در تولید دانش، توسعه فناوری و پیشرفت جامعه ایفا میکنند. با این حال، عملکرد موفق این مراکز وابسته به عوامل پیچیدهای است که در دو سطح کلان (ساختار سازمانی، فرهنگ پژوهشی، سبک مدیریتی، امکانات تحقیقاتی) و عملیاتی (تعداد مقالات، اختراعات، طرحهای پژوهشی کلان) قابل ارزیابی هستند. شناسایی روابط علی بین این عوامل میتواند به بهبود عملکرد پژوهشگاهها کمک کند، اما چالشهایی مانند کاهش بهرهوری، ضعف همکاریهای بینالمللی، محدودیت منابع، و نبود انسجام ساختاری مانع دستیابی به اهداف است. این مشکلات عمدتاً ناشی از عدم درک روابط علی بین عوامل مؤثر است. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) توسط نهادهای مختلفی مانند سازمان برنامه و بودجه، موسسه استنادی جهان اسلام، و مرکز تضمین کیفیت وزارت علوم ارزیابی میشود. تنوع معیارهای ارزیابی این نهادها و همچنین شاخصهای تعیینشده در برنامه استراتژیک پنجساله پژوهشگاه، ضرورت یکپارچهسازی و تحلیل نظاممند این شاخصها را برای شناسایی عوامل کلیدی موفقیت نشان میدهد. این پژوهش با به کارگیری روش ترکیبی DEMATEL-ISM (ترکیب تکنیکهای تحلیل روابط علی و مدلسازی ساختاری-تفسیری) به دنبال دستهبندی عوامل موثر، تعیین روابط علی بین آنها، و ارائه راهکارهای بهبود رتبه پژوهشگاه است. در گام نخست، معیارها از طریق مطالعات کتابخانهای و اسناد بالادستی استخراج میشوند و در گام بعدی، با استفاده از این روش، عوامل به دو گروه علت (تاثیرگذار) و معلول (تحتتاثیر) تقسیم و الگوی روابط آنها ترسیم میشود. خروجی نهایی، طراحی یک مدل علی ساختاریافته و ارائه راهکارهای عملیاتی برای ارتقای عملکرد پژوهشگاه خواهد بود.
نعیمی صدیق، علی. زودآیند. طراحی و تحلیل نقشه علی - معلولی عوامل موثر بر عملکرد پژوهشگاه در فرآیندهای تصمیمگیری چند معیاره. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
