طراحی و توسعهی سیستمهای اقتصادی-اجتماعی کارآمد که بتواند رفتارها و پیامدهای انسانی ناشی از تعامل با این سیستمها را بهطور قابلاطمینانی پیشبینی کند، یکی از چالشبرانگیزترین موانع پیش روی پژوهشگران، سیاستگذاران و طراحان این حوزه است. پیچیدگی ذاتی رفتار انسانی، تنوع ذینفعان با منافع گاه متعارض و تأثیرپذیری سیستمها از بسترهای فرهنگی-تاریخی خاص، پیشبینی نتایج را به امری دشوار و پرخطا مبدل ساخته است.
کتاب حاضر در پاسخ به این نیاز مبرم و با هدف توانمندسازی فعالان این عرصه، مجموعهای غنی و عملی از تکنیکهای اثربخش و پرکاربرد طراحی سیستمهای اقتصادی-اجتماعی را گردآوری و ارائه کرده است. این تکنیکها در چارچوب مفهومی، تحت عنوان جعبه ابزار طراحی سیستم ارائه شده اند.
مزیت کلیدی این جعبه ابزار، تلفیق دانش نظری با کاربرد عملی آن است. هر تکنیک نه تنها به صورت مفهومی تشریح شده، بلکه با مثالهای عینی و مطالعهی موردی از تجربیات موفق و بعضا ناموفق ملی و بینالمللی همراه گردیده است. این مثالها طیفی گسترده از حوزهها مانند سیاستهای رفاهی، بازارهای تنظیمشده، نظامهای سلامت، یا مکانیسمهای توزیع منابع کمیاب را پوشش میدهند و درسهای ارزشمندی را از واقعیتهای میدانی ارائه میکنند. همچنین، این نوشتار با اتخاذ دیدگاهی جامعنگر و چندوجهی به تحلیل نقش و نگاه طیف وسیعی از بازیگران دولتی و غیردولتی از قانونگذاران و مجریان دولتی تا نهادهای مدنی، بخش خصوصی و خود شهروندان بهعنوان ذینفعان نهایی میپردازد و با واکاوی سیستم از منظر هر یک از این ذینفعان، لایههای پنهان پیچیدگی در طراحی را آشکار میسازد. و سعی می کند با بیان این پیچیدگیها و ارائه راهکار، طراحی سیستمهای مذکور را تسهیل نماید.
رجبپور صنعتی، ستار، رسول جمشیدی. 1404. جعبه ابزاری برای طراحی سیستمهای اقتصادی اجتماعی مبتنی بر تفکر سیستمی و فناوریهای نرم. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک).
