روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ و آغازین ۱۴۰۵ در کنار شهادت هموطنانمان و تخریب گسترده مراکز غیر نظامی، شاهد هدف گرفته شدن دانشگاهها و مراکز علمی کشور عزیزمان بودیم که علاوه بر آسیبهای مالی موجب شهادت دانشمندان عزیزمان نیز شده است. در این زمینه نکته اصلی این است که دانشگاه مکان تولید علم، دانش، فرهنگ و به عنوان بخشی از میراث جهانی است. یورش به محیط دانشگاهها و مراکز پژوهشی و مراکزی مانند کتابخانهها، موزهها و مراکز فرهنگی طبق کنوانسیونهای مرتبط با مدیریت جنگ ممنوع است. اینکه در جریان جنگ رمضان، مراکز دانشگاهی مورد اصابت قرار گرفته و خسارتهایی به دانشکدهها، خوابگاهها و تاسیسات دانشگاهها در استانهای مختلف وارد شده است، نشاندهنده استیصال جبهه دشمن است.
معمولا این نوع یورش زمانی انجام میشود که اهداف مورد نظر در جبهه جنگ به دست نمیآید و مراکز بیدفاع مانند دانشگاهها به عنوان پوشش شکستها مورد هجوم قرار میگیرد. مراکز دانشگاهی از آنجاییکه به عنوان میراث جهانی در همه جوامع مورد احترام و پشتیبانیاند، از استحکامات دفاعی برای شرایط جنگی برخوردار نیستند، به همین دلیل از منظر اخلاقی نیز یورش به آنها غیر قابل دفاع است.
اکنون که عمل ناپسند حمله به دانشگاهها انجام شده است انتظار میرود همه دانشگاهیان کشور و جهان به شیوههای مختلف و به شدیدترین شکل این عمل غیرانسانی را محکوم کنند و به سردمداران جنگطلب برای عدم تکرار آن فشار بیاورند. در کنار محکومیت، باید پیگیریهای حقوقی برای شناسایی و پیگرد عاملان آن در سطح بینالمللی در دستور کار جدی قرار گیرد و پشتیبانیهای عملی برای بازسازی ارائه شود.
نظام دانشگاهی ایران به اندازه بیش از دو برابر سهم جمعیتی خود در خلق دانش جهانی سهم دارد و در حوزههای مرتبط با سلامت و رفاه جهانی پیشگام است. این بدین معناست که بخش قابل توجهی از پیشرفت جهانی حاصل دستاوردهای دانشمندان ایرانی و فعالیتهای دانشگاههای کشورمان است. بدیهی است که آسیب به دانشگاههای کشور به مثابه ایجاد اختلال در زنجیره علم و فناوری جهانی است و باید از گسترش این اقدام شوم برای همیشه جلوگیری شود.
در سطح بینالمللی از مجامع علمی جهان انتظار میرود که برای جبران آسیب به نظام دانشگاهی کشورمان اعلام آمادگی کنند و برای توسعه همکاریها در زمان جنگ و پساجنگ اقدام نمایند. از نهادهای بینالمللی مانند یونسکو، یونیدو، فرهنگستان علوم جهان، آیسسکو و نظایر آن انتظار موضعگیری و اقدام جدی بیشتر میرود.
در سطح ملی در کنار پشتیبانیهای لازم از سوی دولت محترم، لازم است سازمانهای مردم نهاد (سمن) و مجامع خیرین علم و فناوری نیز به میدان آمده و در مسیر جبران صدمات مشارکت نمایند. با توجه به جایگاه علتالعلل نظام دانشگاهی در مسیر پیشرفت کشور، توجه بیش از پیش به توسعه آن ضرورت بیشتری یافته است.
هرکدام از آحاد جامعه دانشگاهی باید صدای رسای دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور در سطح ملی و بینالمللی باشند و مسئولیت کامل جامعه بینالمللی را در قبال حفظ حرمت علم و دانایی و محیطهای دانشاندوزی یادآوری کنند. تاریخ خاطرات خوبی از کتابسوزی، دانشمندکشی، و یورش به مراکز علمی ندارد و ارتکاب چنین جنایتهایی در قرن بیست و یکم و اوج آگاهی جامعه جهانی، شرمآور است. به یقین، نظام علمی کشور ققنوسوار از دل این آتش جانسوز نیز بال خود را خواهد گشود و به سوی آیندهای روشن پرواز شتابان خواهد داشت.
