مطالعات اخیر در حوزه مدیریت انسانی، پنج ویژگی فردی داوطلبین کار را که تا حد زیادی موفقیت آنها را در پیشبرد اهداف سازمانها و نیز ایجاد رضایت شغلی در مسیر خدمتی آنان تامین میکند، مورد تاکید قرار دادهاند. این ویژگیها عبارتند از شخصیت، استعداد، علاقه، هوش و مهارت. در این تحقیق تاکید بر نوع شخصیت است. این پژوهش با هدف بررسی ویژگیهای شخصیتی لازم در کارشناسان کاوش اطلاعات انجام شده است. بدین منظور با استفاده از نظریه صفات که از قدیمیترین رویکردهای روانشناختی برای شناسایی ویژگیها و علت انجام رفتارهای متفاوت محسوب میشود، و نیز با بهرهگیری از روش علمی تحلیل عوامل (یک روش ریاضی که اساس آن همبستگی است) به انتخاب و اندازهگیری تعداد محدودی از صفات پرداختیم. نظریه نورمن در تحلیل عوامل به عنوان مبنای این پژوهش قرار گرفت. طبق این مدل صفات به پنج عامل بزرگ برونگرایی، سازگاری، وظیفهشناسی، ثبات عاطفی و فرهنگ و تربیت، و حدودا در بیست مقیاس (دو بعدی) توضیحدهنده تقسیم شده است. بر این اساس پرسشنامه شخصیتی با سی و هفت ویژگی (که در متن آمده است) تنظیم گردید و پس از شناسایی به پانزده مرکز اطلاعاتی و تحقیقاتی که کاوش اطلاعات توسط کارشناسان کاوش اطلاعات انجام میشد، طی دو مرحله مراجعه گردید. در مرحله اول، ویژگیها از سی و دو کاوشگر اطلاعات و سی و دو کتابدار و هشت سرپرست کتابخانه، مورد پرسش قرار گرفت. پس از جمعآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصله، که با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی آزمون دوجملهای و خیدو، انجام شد، چهارده ویژگی آن رد گردید. در مرحله دوم پس از گذشت یکماه، بیست و سه ویژگی تایید شده، شامل: مردمداری و اجتماعی بودن، خوشبرخورد بودن، محتاط بودن، رکگویی و صراحت لهجه داشتن، ماجراجو بودن، پرحرف بودن، مهربان و با محبت بودن، ملایم و نجیب بودن، همکاری و تشریک مساعی داشتن، همدردی کردن با دیگران، منضبط بودن، درستکار و دقیق بودن، احساس مسئولیت داشتن، پیرو اخلاق بودن، داشتن پشتکار، هدفمند بودن، داشتن ثبات عاطفی، خونسرد و مطمئن به خود بودن، نداشتن اضطراب، داشتن دقت هنری، داشتن جسارت در تمام امور، خلاق و مبتکر بودن و خردمند و همچنین روشنفکر بودن، مورد پرسش کاوشگران اطلاعات قرار گرفت و نتایج آن با استفاده از آزمون خیدو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، که همگی آنها برای یک کاوشگر اطلاعاتی موفق مورد تایید آنان قرار گرفت. در تحقیق حاضر با استفاده از شیوه آلفا کرونباخ، میزان پایایی پرسشنامه برابر ۰/۶۱ محاسبه گردید الویتبندی انواع شخصیتهای مورد لزوم برای شغل. کاوشگری اطلاعات از نظر پاسخدهندگان، نیز با استفاده از آزمون تحلیل واریانس فریدمن، به ترتیب وظیفهشناسی، فرهنگ و تربیت، ثبات عاطفی، برونگرایی و سازگاری، تعیین گردید.
خسروی، مریم. 1381. بررسی ویژگیهای شخصیتی کارشناسان کاوش اطلاعات. تهران: پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران.
