امروزه نمایهسازی نشریات در پایگاههای مختلف ملی، منطقهای و بینالمللی اهمیت زیادی پیدا کرده است و به نشریات در سطوح مختلف اعتبار پژوهشی میبخشد. با توجه به بررسی صورت گرفته پایگاههای مختلفی در سطوح مختلف وجود دارد که نمایهسازی نشریات را انجام میدهند که از این میان، میتوان به مگایران در سطح ملی، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام یا آیاسسی در سطح منطقهای، و گوگلاسکالر، دوآج، اسکوپوس و وبآوساینس در سطح بینالمللی اشاره کرد. نمایه بودن یک نشریه در هر یک از پایگاههای نمایهسازی نشاندهنده اعتبار آن نشریه در جنبهای مشخص و به ویژه جنبه پژوهشی است. پایگاه دوآج یکی از پایگاههای نمایهسازی بینالمللی است که به طور مشخص به نمایهسازی نشریات با دسترسی آزاد میپردازد. این پایگاه به طور مستقیم از نظر سطح پژوهش نشریات را بررسی نکرده و تنها داشتن دسترسی باز و شفافیت در این زمینه را بررسی مینماید. این پایگاه نشریات علمی را از سراسر دنیا بررسی و نمایه میکند و در حال حاضر نشریات ایرانی زیادی در این پایگاه نمایه شدهاند. با این حال، با توجه به دلایلی متعدد از جمله عدم اشراف کارشناسان نشریات به زبان انگلیسی و عدم تأثیر نمایه شدن در این پایگاه در ارزیابیهای کشوری، نشریات زیادی نیز وجود دارند که تاکنون اقدامی برای نمایهسازی آنها در این پایگاه صورت نگرفته است. همچنین با توجه به گستره جهانی این پایگاه، نظارت خاصی بر روی نشریات ایرانی به ویژه فارسیزبان نمایه شده در این پایگاه صورت نمیگیرد. این مهم تا حدودی نشاندهنده لزوم ایجاد پایگاهی ویژه برای نمایهسازی نشریات ایرانی است. مسألهای که لزوم ایجاد چنین پایگاهی را پررنگتر مینماید این است که با وجود اینکه تقریبا تمام نشریات ایرانی فارسیزبان از سیاست دسترسی آزاد پیروی میکنند، اما پایگاه جامعی که به طور یکپارچه فراهمکننده دسترسی آزاد به آنها باشد وجود ندارد و دسترسی به مقالات آنها از طریق پایگاههایی مانند مگایران نیازمند پرداخت هزینه است! از این رو طراحی و توسعه پایگاهی با هدف نمایهسازی نشریههای علمی دسترسی آزاد ایرانی در دستور کار ایرانداک به عنوان مرکز اسناد علمی ایران قرار گرفت. پایگاه طراحی و توسعه یافته با الهام از پایگاه بینالمللی دوآج ایجاد شده و دوآجی نامگذاری شده است. این پایگاه از معیارهایی تقریبا یکسان با معیارهای پایگاه دوآج استفاده کرده و شفافیت و رعایت استانداردها در ارائه دسترسی آزاد توسط نشریات ایرانی را بررسی و صحتسنجی میکند. باتوجه به معیارهای درنظرگرفته شده در دوآجی، نمایه نشریات در این پایگاه مشکلات احتمالی نمایه نشریات ایرانی در پایگاه دوآج را نمایان و به برطرف نمودن آنها کمک کرده و باالتبع احتمال نمایهسازی نشریات در پایگاههای بینالمللی را افزایش میدهد.
هدف اصلی این طرح پژوهشی، طراحی و توسعه پایگاهی جامع برای نمایهسازی نشریههای علمی دسترسی آزاد ایران است. در راستای دستیابی به هدف اصلی پژوهش، اهداف جزئی زیر تعریف و دنبال شده است:
طراحی و پیادهسازی رابط کاربری، و
ارزیابی فرایندها از جمله فرایند ثبت نشریات متقاضی ارزیابی، ارزیابی نشریات، و مدل دادهای.
پاکنیت، نصراله، بهروز رسولی، مصطفی شعبانی، ساناز قربانلو، و علی اصغر حجت پناه. 1403. طراحی و توسعه پایگاه نمایهسازی نشریههای علمی دسترسی آزاد ایران (دوآجی). تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
